Samenwerken in een familiebedrijf. Alleen al bij het woord gaan bij sommige mensen de alarmbellen af. “Niet doen!”, “Dat geeft alleen maar gedoe!” of “Zakelijk en privé moet je scheiden!”: veelgehoorde bezwaren.

Maar wie onze nieuwste aflevering van Soepel Samenwerken & Positief Presteren heeft geluisterd, weet: het kan óók een van de mooiste werkvormen zijn die je ooit zult ervaren. Onze gast Sheraz Kazmi (GROWEVERYDAY) zegt het raak:

Soepel samenwerken met je familie vraagt om eerlijkheid, vraagt om ruimte, vraagt om durf.

Sheraz werkt samen met familie. We gingen met hem in gesprek over de knelpunten en lichtpunten van die vorm van samenwerken. In deze blog borduren we verder op dat gesprek. Want ja, samenwerken met familie heeft extra lagen, extra dynamiek en extra potentie. En zoals altijd bij Peacock Your Talent vertalen we dat naar praktische tips waarmee jouw team (familie of niet) morgen al soepeler samenwerkt.

Waarom een familiebedrijf vaak sterker begint dan je denkt

Een familiebedrijf start niet alleen met een inschrijving bij de KvK, maar met een geschiedenis. Met herinneringen, tradities, waardes, loyaliteit en soms zelfs een gemeenschappelijke missie nog voor iemand die missie op papier heeft gezet. Sheraz vertelt hoe zijn broer, zus en hij elkaar door en door kennen. Ze kennen dus ook elkaars talenten en kwetsbaarheden. Dat is een krachtbron waar veel teams jaloers op kunnen zijn. Maar diezelfde bron kan ook een mijnenveld worden als verwachtingen, rollen en communicatie onduidelijk blijven. Dat geldt voor alle teams, ook als je “gewoon: collega’s bent. Precies daar komt onze Piramide van Soepele Samenwerking in beeld.

Soepele samenwerking in een familiebedrijf

De Piramide van Soepele Samenwerking ken je inmiddels wel. Juist in een familiebedrijf kun je op elk van deze lagen al een streepje voor hebben, je kent elkaar inmiddels al. Je zou verwachten dat je weet wat je aan de ander hebt, dat je je betrokken en veilig voelt bij de ander. Tegelijkertijd bestaat er een gevaar dat je juist daarom per ongeluk de elementen van de piramide, zoals duidelijkheid, ondermijnt. Misschien veronderstel je dat bepaalde dingen niet uitgesproken hoeven te worden: je weet toch al alles van elkaar? Daar kunnen echt missers uit ontstaan. Hieronder lees je hoe je, ook in een familiebedrijf, zorgt dat alles soepel verloopt.

1. Duidelijkheid: voorkom de valkuil van vanzelfsprekendheid

In een familiebedrijf lijkt het soms alsof iedereen “wel weet” wie welke rol heeft. Maar vanzelfsprekendheid is de grootste saboteur van soepele samenwerking.

Concrete tip: Investeer in rolduidelijkheid. Ga samen zitten en bepaal:

• Wie is verantwoordelijk voor welke beslissingen?

• Wie bewaakt welke processen?

• Wanneer wordt iemand betrokken?

Schrijf deze afspraken op en maak ze gemakkelijk raadpleegbaar en inzichtelijk. Een manier om die afspraken inzichtelijk te maken is een RASCI-model*. Ook Sheraz benadrukt hoe belangrijk expliciete afspraken zijn:

We proberen zo expliciet mogelijk te zijn in wie waarvoor verantwoordelijk is. Anders ontstaan er onderhuidse spanningen.

2. Betrokkenheid: benut de intrinsieke motivatie

In veel familiebedrijven is de gedeelde missie al aanwezig. Dat is goud waard. Maar ook in een familiebedrijf neem je jezelf mee. Elk familielid, elke collega, brengt ook zijn eigen missie, waarden en prioriteiten ter tafel. Hoe kun je aandacht besteden aan die intrinsieke motivatie en deze benutten voor het grote geheel?

Concrete tip: Organiseer een purpose pitstop. Beantwoord individueel en bespreek samen:

• Wat drijft ieder van jullie persoonlijk?

• Waar overlappen jullie motivaties?

• Wat moet het bedrijf bijdragen aan jullie leven (en niet andersom)?

Zoals Sheraz zegt:

Je persoonlijke missie moet onder de bedrijfsmissie passen, maar er moet wel ruimte zijn om je eigen vorm te vinden.

Iedereen expliciet laten voelen hoe zij bijdragen aan het teamdoel en hoe het (familie)bedrijf toevoegt aan hun (werk)plezier geeft betrokkenheid vleugels.

3. Psychologische veiligheid: spreek je op tijd uit

In een familiebedrijf kan spanning snel persoonlijk voelen. En toch is veiligheid precies wat zorgt dat conflicten klein blijven in plaats van groot worden.

Sheraz noemt een prachtige, praktische afspraak die ze maakten geen WhatsApp of e-mail bij irritaties, maar bellen.

Concrete tip: Stel spelregels voor je team op. Of je nu familie bent of niet. Zijn jullie het erover eens dat geschreven communicatie alleen maar bijdraagt aan ruis? Spreek dan af dat je elkaar belt bij onduidelijkheid of irritaties. Houd je aan je afspraken. Dat is makkelijker als je de spelregels zichtbaar maakt, bijvoorbeeld door ze op kantoor aan de muur te hangen.

Psychologische veiligheid is geen gevoel. Het is gedrag. En gedrag kun je afspreken.

4. Eenheid: iedereen op zijn plek

Een van de mooiste metaforen uit de podcast komt van de V-formatie van vogels:
Iedere vogel kent een stukje van de route, maar niet de hele route.
Dat vraagt vertrouwen. Ook, of misschien juist, als je jongste zusje het beter weet op een bepaald vlak.

Concrete tip: Misschien weet je als familieleden al heel goed waar iedereen in uitblinkt. Toch doe je er goed aan een moment te plannen om dat expliciet te maken. Misschien is er ruimte om op basis van talenten het werk slimmer in te delen. Vergeet die nieuwe rol- of taakverdeling dan niet aan te passen in je RASCI 😉 Vertrouw er vervolgens op dat jouw broer, zus, collega of manager precies weet hoe zijn/haar “stukje van de route” eruit ziet.

Als je elkaar minder goed kent, of het gewoon moeilijk vindt om je eigen talenten of die van een ander te (h)erkennen, kan het nuttig zijn hulp in te schakelen. Een gedrag- en drijfverenanalyse en duidelijke uitleg daarover helpt je team al in één sessie kilometers verder. Op die manier draag je bij aan de onverwoestbare eenheid van je team.

5. Positief presteren: successen vieren is een non-negotiable

Je werkt niet alleen samen; je leeft misschien ook samen, je kent elkaar langer, je ziet meer van elkaar. Successen vieren valt daarom misschien tussen wal en ship, en teleurstellingen kunnen extra hard aankomen. Ook in “normale” teams gaat dit meer dan eens mis.

Concrete tip: Spreek regelmatig af om successen te vieren en te leren van missers. Bijvoorbeeld een (Family) Feedback Friday:

• Wat ging er goed deze week?

• Waar hebben we van geleerd?

• Waar wil je een ander expliciet voor bedanken?

• Wat maakt dat jullie trots zijn op jullie (familie)bedrijf?

Dat is positief presteren in de puurste vorm: constant evalueren, duurzaam samenwerken en successen vieren.

Luister de volledige podcastaflevering

Wil je alle verhalen, voorbeelden, inzichten en humor horen? Check dan de podcastaflevering met Sheraz Kazmi over soepele samenwerking in een familiebedrijf:

Je hoort Sheraz’ volledige verhaal, voorbeelden uit de praktijk en onze gezamenlijke reflecties.

* Meer informatie over RASCI en hoe je het inzet in je team? Peacock Your Talent helpt je graag verder, bijvoorbeeld met een RASCI-training. Contact opnemen doe je hier.