Steeds meer teams worden cultureel diverser. En dat is mooi, want verschillen in achtergrond en perspectief brengen denkkracht en creativiteit. Maar het maakt samenwerken soms ook ingewikkelder. Hoe voorkom je misverstanden? Hoe werk je aan vertrouwen? En hoe zorg je dat iedereen zich echt gehoord voelt?

In deze blog duiken we in de praktijk van interculturele samenwerking. Deze blog en onze podcastaflevering maakten we in samenwerking met Andy Oppong van Cultuurtolk. Andy is trainer, adviseur en expert in cultuurvertolking en begeleidt teams en organisaties die soepeler willen samenwerken in divers samengestelde groepen.

Werk jij met een team waarin culturele verschillen spelen? Spoiler alert: dat doen we allemaal. Het verschil tussen Randstad en Achterhoek kan net zo groot zijn als tussen New York en Abu Dhabi. Let’s go.

Interculturele samenwerking is geen kleur op de foto

Veel organisaties willen ‘meer diversiteit’, maar Andy zegt daarover iets scherps: vaak stopt diversiteit vaak bij het beeldmerk. De websitefoto klopt: verschillende kleuren, leeftijden, kledingstijlen… Maar de communicatie, werkwijze en besluitvorming is volledig eenzijdig gebleven. Interculturele samenwerking is dus niet een vinkje op je to do-lijst of PR-verhaal. Het is: verschil in denkkracht, communicatie, waarden, hiërarchiebeleving en onderlinge verwachtingen. En daar moet je het gesprek over voeren.

Duidelijkheid: Wat bedoel jij als je “thuis” zegt?

Een van de meest gehoorde problemen in multiculturele teams is miscommunicatie. Niet alleen omdat iemand een andere moedertaal heeft, maar omdat woorden, toon en kaders anders worden geïnterpreteerd. Andy gaf een voorbeeld uit zijn trainingen: “‘Thuis’ kan in sommige talen letterlijk een gebouw betekenen, in andere juist het gezin of status en zekerheid.” Daarom is een eerste stap in interculturele samenwerking: checken wat de ander hoort bij wat jij zegt. En andersom. Dat is niet alleen belangrijk als het gaat om cultuur, maar over alles wat je als team onderneemt. Miscommunicatie (lees: een gebrek aan duidelijkheid) leidt vaak tot frustratie en irritatie – nooit tot goede resultaten.

Concreet: Laat in je team mensen belangrijke begrippen uitleggen in hun eigen woorden. Denk aan ‘feedback’, ‘verantwoordelijkheid’ of ‘betrokkenheid’. Het verschil in interpretatie zegt vaak alles.

Betrokkenheid: Stop met aannames, start met verhalen

Andy vertelt over een oefening waarbij teamleden elkaar interviewen: over hun opvoeding, waar ze geboren zijn, welke gewoontes ze meenamen naar werk. En zonder uitzondering gebeurt er dan iets: mensen komen los, stellen echte vragen, en leren elkaars ‘waarom’ kennen. Precies dat is de basis van betrokkenheid: niet alleen weten wat jij en je teamleden doen, maar begrijpen waarom jullie dat doen. Als dat zichtbaar wordt, groeit het onderlinge begrip en de motivatie om samen te werken aan iets groters dan je eigen taak.

Concreet: Plan een moment waarin teamleden elkaars achtergrond leren kennen: niet het cv, maar het ‘nest’. Zo bouw je betrokkenheid die verder gaat dan de taakverdeling.

Psychologische veiligheid: Zonder wrijving geen glans

In het gesprek met Andy kwam iets belangrijks terug: we vermijden in Nederland vaak wrijving, zeker als het over cultuur, racisme of grensoverschrijdend gedrag gaat. Maar door de spanning te vermijden, wordt het gesprek juist gevaarlijker. Een opmerking of misverstand wordt dan snel geïnterpreteerd als vijandig, in plaats van als een gemiste kans om het over intentie en context te hebben. Juist dit herkennen we in teams waar psychologische veiligheid ontbreekt: als mensen zich niet vrij voelen om iets te zeggen of om fouten te maken, worden verschillen spanningsvelden. Terwijl psychologische veiligheid betekent dat je wel mag wrijven, omdat je erop vertrouwt dat het gesprek blijft gaan over het doel, niet over wie je bent.

Concreet: Bespreek met je team welke onderwerpen als ‘spannend’ worden ervaren en spreek af hoe jullie daar wel het gesprek over voeren. Veiligheid ontstaat niet door te zwijgen, maar door goede spelregels.

Eenheid: Verschillen benutten begint met kaders stellen

Echt intercultureel samenwerken betekent dat je verschillen niet wegpoetst, maar juist viert. Of het nu gaat om culturele achtergrond, communicatiestijl of visie op leiderschap; elk verschil in het team is een potentiële bijdrage, mits je het ziet en inzet.
In Andy’s eigen team ziet hij dat sommige mensen floreren bij duidelijke, regelmatige feedback, terwijl anderen juist autonomie en zelfstandigheid zoeken. Door die verschillen expliciet te maken en met elkaar af te stemmen, voorkom je misverstanden en benut je elkaars kwaliteiten beter.

Concreet: Bespreek in je team wat ieders manier van werken, communiceren en bijdragen is. Wat breng jij mee wat anderen niet brengen? Waar laat jij juist ruimte voor een ander? Eenheid gaat niet over hetzelfde doen: het gaat over afstemmen zodat verschillen elkaar versterken.

Positief presteren: Vier wie je bent, niet alleen wat je doet

Bij interculturele samenwerking helpt het enorm als mensen zich niet alleen gewaardeerd voelen om wat ze doen, maar ook om wie ze zijn. Daarvoor hoef je niet op training. Je moet wel investeren in relationele aandacht. Andy zegt het simpel: “Ga samen eten. Vraag elkaar naar je nest.” Want wie weet wat iemand drijft, weet ook beter wat diegene nodig heeft om te floreren. Juist die persoonlijke verbinding maakt dat teamleden zich gezien voelen, zichzelf durven laten zien en bereid zijn te leren en bij te dragen. Dat is precies waar positief presteren over gaat: resultaat behalen op een duurzame en leuke manier. Met elkaar!

Concreet: Maak waardering persoonlijk. Vier niet alleen het resultaat, maar ook de unieke inbreng en groei van elk teamlid.

Intercultureel samenwerken begint met willen begrijpen

De sleutel tot interculturele samenwerking is niet perfect beleid, maar een open houding. Andy verwoordde het zo:

“Cultuursensitief werken gaat niet over precies weten wie de ander is. Het gaat om de bereidheid om te ontdekken waar de ander vandaan komt, en wat hem of haar gevormd heeft.”

Dat vraagt oefening, fouten mogen maken, en samen leren. Maar vooral vraagt het dat je nieuwsgierig blijft, naar hoe de ander het ziet. Niet alleen wat jij bedoelde.

Wil je meer leren over hoe je in jouw team culturele verschillen productief maakt? Luister dan naar de hele podcast met Andy Oppong. Of neem contact met ons op, we denken graag met je mee.