De één wil alles uitzoeken, de ander wil aan de slag. Wat medewerkers motiveert, verschilt. In deze gids ontdek je 15 praktische toepassingen van drijfveren voor gesprekken, taakverdeling en samenwerking — met voorbeelden uit jullie dagelijkse werk.
Wat zijn drijfveren van medewerkers?
Drijfveren zijn de onderliggende motieven die bepalen wat iemand belangrijk, waardevol of betekenisvol vindt. Ze helpen verklaren waarom medewerkers bepaalde taken aantrekkelijk vinden, waar ze voldoening uit halen en welke werkomstandigheden juist weerstand kunnen oproepen.
Niet iedereen wordt namelijk door hetzelfde gemotiveerd.
Neem twee collega’s die allebei uitstekend zijn in projectmanagement.
De eerste vindt het heerlijk om ingewikkelde vraagstukken te onderzoeken, verbanden te leggen en nieuwe kennis op te doen. De tweede krijgt vooral voldoening van zichtbare resultaten, efficiënt werken en doelen behalen.
Ze kunnen hetzelfde werk doen, even competent zijn en toch heel andere dingen nodig hebben om enthousiast en betrokken te blijven.
Dat betekent overigens niet dat één van hen beter geschikt is voor de functie. Het betekent dat hun motivatie anders werkt.
En die informatie is waardevol. Zeker voor de leidinggevende die zich afvraagt waarom de één bij een nieuwe uitdaging meteen enthousiast wordt en de ander vooral vraagt: “Waarom gaan we dit eigenlijk doen?”
Wat is het verschil tussen drijfveren, gedrag en talenten?
Deze begrippen worden regelmatig door elkaar gebruikt, terwijl ze verschillende vragen beantwoorden.
- Gedrag: hoe pakt iemand werkzaamheden en situaties doorgaans aan?
- Drijfveren: waarom vindt iemand bepaalde doelen of werkzaamheden belangrijk?
- Talenten en competenties: wat kan iemand goed, van nature of door ontwikkeling?
Binnen Peacock Your Talent gebruiken we onder andere DISC om gedragsvoorkeuren inzichtelijk te maken en de 12 Driving Forces van TTI Success Insights om drijfveren te onderzoeken.
Die combinatie is interessant.
Iemand kan bijvoorbeeld heel overtuigend communiceren en graag het voortouw nemen. Maar betekent dat ook dat diegene gemotiveerd wordt door invloed, status of verantwoordelijkheid? Niet per se.
Hoe iemand zich gedraagt, vertelt je niet automatisch waarom iemand dat doet.
Daarom kijken we liever naar het complete plaatje dan dat we medewerkers op basis van één analyse in een hokje stoppen.
Hoe werkt een drijfverenanalyse?
Een drijfverenanalyse helpt medewerkers en organisaties inzicht te krijgen in de persoonlijke motivatie achter keuzes, voorkeuren en reacties.
Bij Peacock Your Talent werken we hiervoor met de 12 Driving Forces-analyse van TTI Success Insights.
Deze analyse onderscheidt zes drijfverenconcepten, met ieder twee verschillende perspectieven:
| Drijfverenconcept | Waar gaat het over? |
|---|---|
| Kennis | De waarde die iemand hecht aan verdieping, onderzoek of praktisch toepasbare kennis |
| Rendement | De waarde van efficiëntie, opbrengst en doelmatig handelen |
| Impressies | De waarde van beleving, harmonie en de omgeving |
| Anderen | De waarde die iemand hecht aan het ondersteunen en helpen van anderen |
| Invloed | De waarde van persoonlijke invloed, verantwoordelijkheid en samenwerking |
| Kaders | De waarde van overtuigingen, principes, structuur en nieuwe mogelijkheden |
Binnen elk concept bestaan twee verschillende manieren om ernaar te kijken. Zo ontstaan de twaalf Driving Forces.
De analyse brengt in kaart welke daarvan voor iemand het sterkst motiverend zijn, welke afhankelijk van de situatie een rol spelen en welke juist minder aansluiten.
Het resultaat is geen oordeel over iemands persoonlijkheid of prestaties. Het is een uitgangspunt voor een gesprek over wat iemand nodig heeft om zijn talenten met plezier en overtuiging in te zetten.
Meer over het instrument lees je bij TTI Success Insights: 12 Driving Forces.
En daar begint het interessante deel.
Uit de praktijk: toen een gezamenlijke drijfveer de samenwerking vertraagde
Dat drijfveren invloed hebben op samenwerking klinkt logisch. Maar wat als iedereen in een team ongeveer door hetzelfde wordt gemotiveerd?
Dat hoeft helemaal niet zo prettig uit te pakken als je misschien zou verwachten.
Tijdens een teamontwikkelingstraject van Peacock Your Talent ontdekten we iets opvallends.
Een groot deel van het team had een sterke drijfveer op het gebied van kennis vergaren.
Het waren nieuwsgierige, betrokken medewerkers die ervan hielden om dingen uit te zoeken, informatie te verzamelen en vraagstukken van alle kanten te bekijken.
Op het eerste gezicht een prachtige gezamenlijke kracht.
Maar in de dagelijkse samenwerking bleek die kracht ook een flinke valkuil.
Iedereen wilde onderzoeken, niemand kwam tot besluiten
Omdat vrijwel iedereen plezier haalde uit het verzamelen van kennis, werd informatie regelmatig dubbel uitgezocht.
Had een collega iets onderzocht? Dan vonden anderen het minstens zo interessant om zich er zelf ook nog eens in te verdiepen.
Niet noodzakelijk omdat ze hun collega niet vertrouwden, maar omdat ze zelf energie kregen van het onderzoek.
Ook tijdens vergaderingen zagen we dit patroon terug.
Waar een vergadering bedoeld was om informatie te delen, besluiten te nemen en afspraken te maken, veranderde het overleg regelmatig in een gezamenlijk verkennend onderzoek.
Nieuwe vragen riepen nieuwe vragen op. Iedereen dacht enthousiast mee, maar het nemen van besluiten schoof steeds verder naar achteren.
Het team was ontzettend betrokken bij de inhoud, maar die betrokkenheid maakte hun manier van werken juist minder efficiënt.
Van inzicht naar nieuwe werkafspraken
Toen het team begreep hoe hun gedeelde drijfveer dit patroon versterkte, konden we samen nieuwe afspraken maken.
We wilden hun nieuwsgierigheid en plezier in onderzoek niet afremmen. Die eigenschappen waren juist waardevol.
Maar we moesten wel zorgen dat die motivatie op het juiste moment werd ingezet.
Daarom spraken we het volgende af:
- Onderzoekstaken mogen rouleren. Iedereen krijgt de mogelijkheid om regelmatig iets uit te zoeken. Zo blijft het werk aantrekkelijk voor medewerkers die energie halen uit kennisvergaring.
- We vertrouwen op het voorbereidende werk van collega’s. Niet iedereen hoeft hetzelfde onderwerp opnieuw te onderzoeken. Vragen stellen mag natuurlijk, maar dubbel werk is niet langer de standaard.
- Vergaderingen zijn bedoeld voor afstemming en besluitvorming. Nieuwe onderzoeksvragen worden toegewezen aan een verantwoordelijke en buiten het overleg opgepakt.
- Iedereen komt voorbereid naar vergaderingen. De benodigde informatie wordt vooraf verzameld en gedeeld, zodat het overleg zich kan richten op conclusies, keuzes en vervolgstappen.
Wat veranderde er?
Het team heeft nu een duidelijkere taakverdeling, medewerkers komen goed voorbereid naar vergaderingen en er worden daadwerkelijk besluiten genomen.
Het plezier in onderzoek is niet verdwenen. Het krijgt alleen een betere plek binnen de samenwerking.
De belangrijkste les? Een sterke drijfveer is niet automatisch een kracht in iedere situatie.
Soms kan juist datgene waar een heel team enthousiast van wordt de effectiviteit in de weg zitten.
Daarom vinden we het bij Peacock Your Talent zo belangrijk om niet alleen inzicht te krijgen in de drijfveren van medewerkers, maar ook te onderzoeken hoe die drijfveren doorwerken in bestaande werkpatronen.
Met onze teamtrainingen helpen we teams om dergelijke patronen te herkennen en te vertalen naar concrete afspraken waar ze zelfstandig mee verder kunnen.
Wat kun je met de drijfveren van medewerkers? 15 praktische toepassingen
1. Medewerkers persoonlijker motiveren
Iedereen krijgt graag waardering. Maar niet iedereen wordt door dezelfde dingen gemotiveerd.
De ene medewerker wordt enthousiast wanneer je hem een complex vraagstuk toevertrouwt. De ander krijgt juist energie van een concreet doel, meer verantwoordelijkheid of de mogelijkheid om anderen te ondersteunen.
Praktische toepassing: bespreek tijdens een individueel gesprek welke werkzaamheden aansluiten bij de belangrijkste drijfveren van je medewerker.
Vraag bijvoorbeeld:
“Bij welke werkzaamheden heb je de afgelopen maand de meeste voldoening ervaren? En wat maakte juist die werkzaamheden interessant?”
Gebruik de uitkomsten om bewuster opdrachten en uitdagingen te verdelen.
2. Werkplezier en betrokkenheid vergroten
Een medewerker kan zijn werk uitstekend uitvoeren zonder er nog veel voldoening uit te halen.
Misschien is de functie in de loop der jaren veranderd. Of besteedt iemand steeds meer tijd aan taken die weinig aansluiten bij zijn persoonlijke motivatie.
Een drijfverenanalyse kan helpen om deze verschillen zichtbaar en bespreekbaar te maken.
Praktische toepassing: laat medewerkers hun belangrijkste werkzaamheden verdelen in drie categorieën:
- Dit geeft mij energie.
- Dit hoort erbij, maar doet weinig met mij.
- Dit kost mij structureel veel energie.
Onderzoek vervolgens welke aanpassingen mogelijk zijn.
Dat hoeft niet meteen een andere functie te betekenen. Soms kun je met een andere taakverdeling, meer zelfstandigheid of ruimte voor verdieping al iets verbeteren.
Wil je hier verder mee aan de slag? Lees dan ook onze 7 manieren om betrokkenheid in je team te vergroten.
3. Functies beter laten aansluiten bij medewerkers
Een medewerker kan heel goed zijn in iets wat hij eigenlijk helemaal niet graag doet.
Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het komt regelmatig voor.
Denk aan een medewerker die uitstekend is in het oplossen van crisissituaties, maar veel liever structurele verbeteringen ontwikkelt. Omdat iedereen weet hoe goed hij problemen oplost, wordt hij telkens opnieuw gevraagd om brandjes te blussen.
Het gevolg? Zijn talent wordt benut, maar zijn motivatie mogelijk niet.
Praktische toepassing: onderzoek bij functieontwikkeling niet alleen wat iemand goed kan, maar ook waarvoor iemand zijn kwaliteiten graag wil inzetten.
Zo voorkom je dat bekwaamheid automatisch bepaalt welke werkzaamheden iemand voor de rest van zijn loopbaan krijgt.
4. Persoonlijke ontwikkelplannen betekenisvoller maken
Veel persoonlijke ontwikkelplannen beginnen bij de vraag:
“Welke competenties moet je ontwikkelen om beter te functioneren?”
Een nuttige vraag. Maar voeg er eens een tweede aan toe:
“Wat wil jij zelf leren, bereiken of bijdragen?”
Drijfveren helpen om de ontwikkelbehoeften van medewerkers te verbinden aan organisatiedoelen.
Praktische toepassing: laat een medewerker bij ieder ontwikkeldoel benoemen waarom dat doel voor hem persoonlijk belangrijk is.
Zo ontstaat een ontwikkelplan waarin zowel de organisatie als de medewerker een duidelijk belang heeft.
5. Leidinggeven op basis van individuele motivatie
Een leidinggevende hoeft niet iedereen hetzelfde te behandelen om eerlijk te zijn.
Sterker nog: dezelfde aansturing kan bij verschillende medewerkers heel anders uitpakken.
Waar de ene medewerker graag duidelijke kaders krijgt, wil de ander vooral vrijheid om eigen oplossingen te bedenken.
Waar de één enthousiast wordt van het gezamenlijke resultaat, hecht de ander meer waarde aan een persoonlijke bijdrage of verantwoordelijkheid.
Praktische toepassing: bespreek met je medewerkers wat zij nodig hebben om zelfstandig en gemotiveerd te werken.
Maak concrete afspraken over beslisruimte, begeleiding, verantwoordelijkheden en feedback.
Let op: drijfveren zijn hierbij een gesprekshulpmiddel, geen gebruiksaanwijzing voor een mens.
6. Veranderingen beter begeleiden
Waarom reageert de ene medewerker enthousiast op een reorganisatie, terwijl een ander zich zorgen maakt?
Dat kan met veel meer te maken hebben dan weerstand tegen verandering.
De één ziet nieuwe mogelijkheden, de ander verliest juist een werkwijze waar hij veel waarde aan hecht. Weer een ander vraagt zich af wat de verandering betekent voor de kwaliteit van het werk of voor collega’s.
Praktische toepassing: onderzoek vooraf welke aspecten van de verandering raken aan de belangrijkste drijfveren van medewerkers.
Gebruik die informatie om het gesprek aan te gaan over zorgen, kansen en verwachtingen.
Daarmee neem je niet automatisch alle weerstand weg. Je kunt wel beter begrijpen wat erachter zit.
7. Conflicten tussen collega’s beter begrijpen
Stel je voor.
Een collega wil alle relevante informatie verzamelen voordat er een beslissing wordt genomen. Een andere collega vindt dat er inmiddels genoeg is onderzocht en dat het tijd wordt voor actie.
De eerste vindt de tweede oppervlakkig. De tweede vindt de eerste besluiteloos.
Herkenbaar?
Misschien verschillen hun drijfveren. De één hecht veel waarde aan verdieping, de ander aan doelmatigheid.
Dat betekent niet dat het conflict automatisch door drijfveren wordt veroorzaakt. Maar het geeft wel een nieuwe invalshoek voor het gesprek.
Praktische toepassing: bespreek niet alleen waarover collega’s van mening verschillen, maar ook welke belangen, behoeften en overtuigingen onder hun standpunten liggen.
Zo ontstaat meer begrip zonder dat iedereen het met elkaar eens hoeft te worden.
8. Teams slimmer samenstellen
Een team heeft verschillende kwaliteiten nodig.
Maar ook verschillende perspectieven kunnen waardevol zijn. Denk aan collega’s die nieuwe mogelijkheden onderzoeken, resultaten bewaken, mensen verbinden of kritisch naar afspraken en principes kijken.
Met een gezamenlijk drijfverenoverzicht kun je zichtbaar maken welke perspectieven in het team sterk aanwezig zijn.
Praktische toepassing: bespreek met het team:
- Welke drijfveren herkennen we als gezamenlijke kracht?
- Waar kunnen onze verschillende prioriteiten voor spanning zorgen?
- Welke perspectieven krijgen in onze besluiten weinig aandacht?
Gebruik het overzicht om de samenwerking te verbeteren, niet om medewerkers een vaste teamrol op te leggen.
Het praktijkvoorbeeld hierboven laat zien hoe een gedeelde drijfveer de samenwerking kan vertragen.
9. Taken en verantwoordelijkheden bewuster verdelen
Niet iedere taak kan worden verdeeld op basis van persoonlijke voorkeuren. Maar veel teams hebben meer speelruimte dan ze denken.
Stel dat een team een nieuwe werkwijze moet ontwikkelen.
Misschien vindt de ene medewerker het interessant om onderzoek te doen naar mogelijkheden, terwijl de ander graag processen vereenvoudigt. Een derde wil vooral onderzoeken wat de verandering voor collega’s betekent.
Praktische toepassing: bespreek bij nieuwe projecten wie welke bijdrage wil leveren en waarom.
Combineer die voorkeuren met de benodigde competenties, beschikbare tijd en verantwoordelijkheden.
Zo kun je motivatie benutten zonder de zakelijke realiteit uit het oog te verliezen.
10. Medewerkers langer behouden
Een medewerker vertrekt niet altijd omdat het werk te moeilijk is of omdat hij ergens anders meer kan verdienen.
Soms sluit het werk niet meer aan bij wat iemand belangrijk vindt.
Een medewerker die jarenlang voldoening haalde uit innovatie, kan bijvoorbeeld afhaken wanneer de functie steeds meer uit controle en administratie bestaat.
Praktische toepassing: gebruik drijfvereninformatie tijdens loopbaan- en behoudgesprekken.
Vraag niet alleen of iemand nog tevreden is, maar ook:
“Welke onderdelen van je werk zou je graag meer of minder willen doen?”
Een drijfverenanalyse kan helpen om mogelijke oorzaken van verminderde motivatie te verkennen. Het is geen instrument waarmee je individueel verloop kunt voorspellen.
11. Loopbaanontwikkeling en interne mobiliteit ondersteunen
Een volgende loopbaanstap hoeft niet altijd omhoog te zijn.
Sommige medewerkers willen meer inhoudelijke verdieping. Anderen zoeken bredere verantwoordelijkheden, meer invloed of de mogelijkheid om anderen te ontwikkelen.
Wanneer je alleen denkt in functietitels en salarisschalen, mis je mogelijk interessante ontwikkelkansen.
Praktische toepassing: gebruik de belangrijkste drijfveren als uitgangspunt voor een gesprek over toekomstige rollen, projecten en loopbaanrichtingen.
Onderzoek vervolgens welke vaardigheden en ervaring nodig zijn om die mogelijkheden werkelijkheid te maken.
12. Feedback en waardering persoonlijker maken
Een compliment werkt vooral wanneer iemand zich daadwerkelijk gezien voelt.
“Goed gedaan!” is natuurlijk prima.
Maar wat was er goed? En waarom was juist die bijdrage belangrijk?
De ene medewerker is trots op de kennis die hij heeft ingebracht. De ander op de samenwerking die hij heeft versterkt of de resultaten die zijn behaald.
Praktische toepassing: maak waardering specifiek en bespreek welke bijdragen medewerkers zelf belangrijk vinden.
Let daarbij op: een drijfverenprofiel vertelt je niet automatisch hoe iemand complimenten wil ontvangen. Dat kun je het beste gewoon vragen.
13. Eigenaarschap bij medewerkers vergroten
Veel leidinggevenden willen meer eigenaarschap in hun team.
Maar wat bedoelen ze daar eigenlijk mee?
Meer initiatief? Zelfstandig beslissingen nemen? Afspraken nakomen? Problemen oplossen zonder telkens hulp te vragen?
En minstens zo belangrijk: waarom zou een medewerker persoonlijk verantwoordelijkheid willen nemen voor een bepaald resultaat?
Drijfveren kunnen helpen om die verbinding te leggen.
Praktische toepassing: bespreek bij nieuwe verantwoordelijkheden drie vragen:
- Welk resultaat willen we bereiken?
- Waarom vind jij dit resultaat belangrijk?
- Welke ruimte en ondersteuning heb je nodig om hier zelf verantwoordelijkheid voor te nemen?
Eigenaarschap vraagt namelijk niet alleen om motivatie. Mensen moeten ook voldoende duidelijkheid, bevoegdheden, vaardigheden en vertrouwen hebben om verantwoordelijkheid daadwerkelijk te kunnen dragen.
Meer hierover lees je in ons artikel Duidelijkheid in je team creëren in 5 stappen.
14. Besluitvorming in teams verbeteren
In een overleg kan het lijken alsof iedereen hetzelfde doel heeft, totdat er een beslissing moet worden genomen.
De ene collega wil vooral snelheid. Een ander vindt zorgvuldigheid belangrijker. Een derde kijkt naar het effect op medewerkers, terwijl een vierde zich afvraagt of het besluit wel aansluit bij de organisatiewaarden.
Dat zijn niet per definitie tegenstrijdige belangen. Het zijn verschillende perspectieven op wat belangrijk is.
Praktische toepassing: maak bij belangrijke teamkeuzes expliciet welke criteria worden gebruikt.
Bijvoorbeeld: kwaliteit, snelheid, kosten, draagvlak en langetermijneffecten.
Laat teamleden uitleggen waarom zij bepaalde criteria belangrijk vinden.
Zo wordt besluitvorming minder afhankelijk van wie het hardst praat en meer van een gezamenlijke afweging.
15. Organisatiecultuur en strategisch HR-beleid versterken
Dit is misschien wel de interessantste toepassing voor HR.
Stel dat een organisatie veel waarde zegt te hechten aan ontwikkeling, autonomie en samenwerking.
Maar in de dagelijkse praktijk worden medewerkers vooral beloond voor individuele productiviteit, het volgen van procedures en het vermijden van fouten.
Dan kan er een verschil ontstaan tussen de cultuur die de organisatie wil uitdragen en de werkomgeving die medewerkers daadwerkelijk ervaren.
Drijfvereninformatie kan helpen om dat verschil bespreekbaar te maken.
Praktische toepassing: onderzoek op team- of organisatieniveau, met passende privacywaarborgen, welke motivatiebehoeften medewerkers belangrijk vinden.
Combineer deze inzichten met gesprekken en andere gegevens, bijvoorbeeld uit medewerkeronderzoek, loopbaanontwikkeling en verloopanalyses.
Zo kun je gerichter onderzoeken of bestaande werkprocessen, leiderschapspraktijken en ontwikkelmogelijkheden aansluiten bij wat medewerkers nodig hebben.
Dat is waar drijfvereninformatie kan bijdragen aan strategisch personeelsbeleid en organisatieontwikkeling.
Niet door mensen te reduceren tot scores, maar door beter te begrijpen hoe mens en werkomgeving op elkaar aansluiten.
Hoe pas je een drijfverenanalyse toe in de praktijk?
Een drijfverenanalyse uitvoeren is relatief eenvoudig. Er daadwerkelijk iets mee veranderen vraagt meer aandacht.
Daarom adviseren wij om niet te stoppen bij een persoonlijke terugkoppeling.
Bij Peacock Your Talent vertalen we inzicht naar concrete afspraken en ontwikkeling die terugkomen in het dagelijkse werk.
Dat kan in vijf stappen.
Stap 1. Breng de drijfveren in kaart
Laat medewerkers een drijfverenanalyse invullen en bespreek de resultaten individueel.
Welke motivatoren herkennen zij? Wat verrast hen? Welke voorbeelden zien ze in hun werk?
Stap 2. Onderzoek de aansluiting op het werk
Bespreek in hoeverre de belangrijkste drijfveren ruimte krijgen binnen de huidige functie.
Waar ervaren medewerkers energie en voldoening? Waar ontstaat frustratie? Welke omstandigheden spelen daarbij een rol?
Stap 3. Vertaal het inzicht naar concrete veranderingen
Kies samen één of twee verbeterpunten.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om meer beslisruimte, andere taken, nieuwe ontwikkelmogelijkheden of duidelijke afspraken over samenwerking.
Stap 4. Maak het onderdeel van het dagelijks werk
Verwerk de afspraken in bestaande overleggen, ontwikkelgesprekken of teamafspraken.
Zo wordt de analyse geen losstaand HR-project, maar een hulpmiddel voor de dagelijkse praktijk.
Stap 5. Evalueer wat er daadwerkelijk verandert
Plan na zes tot acht weken een evaluatie.
Wat is er anders gegaan? Wat heeft het opgeleverd? Wat werkte niet zoals verwacht?
Kijk niet alleen naar hoe medewerkers zich voelen, maar ook naar observeerbare veranderingen in bijvoorbeeld samenwerking, initiatief en werkafspraken.
Het doel is niet dat iedereen zijn drijfveren uit zijn hoofd kent. Het doel is dat medewerkers en leidinggevenden er betere keuzes door kunnen maken.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over motivatie op het werk?
Het belang van motivatie in organisaties is uitgebreid onderzocht.
Een belangrijke wetenschappelijke benadering is de zelfdeterminatietheorie van Edward Deci en Richard Ryan.
Volgens deze theorie hebben mensen drie psychologische basisbehoeften:
- Autonomie: ervaren dat je invloed hebt op je eigen handelen en keuzes.
- Competentie: ervaren dat je bekwaam bent en jezelf kunt ontwikkelen.
- Verbondenheid: je verbonden voelen met anderen.
Een werkomgeving die deze behoeften ondersteunt, kan bijdragen aan autonome motivatie, betrokkenheid en welzijn.
In een meta-analyse uit 2026 onderzochten Hagger en Star de resultaten van 192 studies naar zelfdeterminatietheorie op het werk.
Daaruit kwamen verbanden naar voren tussen de ondersteuning van psychologische basisbehoeften, autonome motivatie en positieve werkuitkomsten, waaronder betrokkenheid, werktevredenheid en welzijn.
Dat ondersteunt het belang van aandacht voor motivatie in organisaties.
Maar er is een belangrijk onderscheid: dit onderzoek gaat over motivatie vanuit de zelfdeterminatietheorie. Het toont niet rechtstreeks aan dat de 12 Driving Forces-analyse van TTI Success Insights leidt tot betere prestaties of minder verzuim.
De waarde van een drijfverenanalyse zit in het inzicht dat je ermee verkrijgt en de manier waarop je dat inzicht toepast.
Wetenschappelijke bronnen
- Deci, Olafsen & Ryan (2017) — Self-Determination Theory in Work Organizations: The State of a Science
- Van den Broeck e.a. (2021) — Beyond intrinsic and extrinsic motivation: a meta-analysis
- Hagger & Star (2026) — Self-Determination Theory and Workplace Outcomes: A Meta-Analysis
Kan een drijfverenanalyse ziekteverzuim of personeelsverloop verminderen?
Dat is een logische vraag. Zeker voor HR-professionals die willen onderbouwen wat een investering in medewerkersontwikkeling oplevert.
Onderzoek laat zien dat motivatie en werkomgeving samenhangen met belangrijke uitkomsten zoals betrokkenheid, welzijn en werktevredenheid.
Maar dat betekent niet automatisch dat het uitvoeren van een drijfverenanalyse leidt tot minder ziekteverzuim, lager personeelsverloop of hogere productiviteit.
Een analyse kan inzicht bieden in motivatie. Wat een organisatie vervolgens met dat inzicht doet, bepaalt of er iets verandert.
Bovendien spelen bij verzuim en verloop veel meer factoren een rol, zoals werkdruk, gezondheid, arbeidsvoorwaarden, leidinggeven en de inrichting van het werk.
Wil je het effect van een ontwikkeltraject onderzoeken? Formuleer dan vooraf concrete doelen en meet zowel de uitgevoerde veranderingen als de relevante uitkomsten.
Wat zijn de beperkingen van een drijfverenanalyse?
Een goede analyse helpt je om medewerkers beter te begrijpen, maar kan nooit het volledige verhaal vertellen.
Een paar belangrijke aandachtspunten:
- Drijfveren zijn geen competenties. Iemand kan sterk gemotiveerd zijn voor een bepaalde taak zonder de benodigde vaardigheden te hebben.
- Een drijfverenprofiel is geen vaste gebruiksaanwijzing. Gedrag wordt ook beïnvloed door omstandigheden, ervaring, verantwoordelijkheden en emoties.
- Medewerkers kunnen verschillende motieven hebben die tegelijkertijd een rol spelen.
- Gebruik drijfvereninformatie niet als enige basis voor selectie, beoordeling of promotie.
- Persoonlijke analyseresultaten vragen om zorgvuldige omgang met privacy, toegang en toestemming waar dat van toepassing is.
En misschien wel het belangrijkste: ga niet op basis van iemands analyse invullen wat diegene denkt, voelt of nodig heeft.
Gebruik de informatie om het gesprek te openen, niet om het gesprek te vervangen.
Veelgestelde vragen over drijfveren van medewerkers
Wat zijn voorbeelden van drijfveren op het werk?
Voorbeelden zijn kennis vergaren, concrete resultaten behalen, anderen ondersteunen, invloed uitoefenen, volgens belangrijke principes werken of nieuwe mogelijkheden onderzoeken. Niet iedereen hecht evenveel waarde aan dezelfde drijfveren.
Hoe ontdek je wat een medewerker motiveert?
Je kunt beginnen met gesprekken over werkzaamheden, voorkeuren, energiebronnen en persoonlijke doelen. Een drijfverenanalyse, zoals de 12 Driving Forces van TTI Success Insights, kan helpen om die gesprekken te verdiepen en te structureren.
Wat is het verschil tussen DISC en drijfveren?
DISC brengt gedragsvoorkeuren in kaart: hoe iemand geneigd is situaties aan te pakken en met anderen om te gaan. Een drijfverenanalyse richt zich op de achterliggende motivatie: wat iemand belangrijk vindt en waarom bepaalde activiteiten of doelen aantrekkelijk zijn.
Hoe kun je drijfveren gebruiken in een team?
Je kunt persoonlijke drijfveren vergelijken, verschillen in prioriteiten bespreekbaar maken, werkzaamheden bewuster verdelen en gezamenlijke afspraken ontwikkelen.
Ook gedeelde drijfveren verdienen aandacht. Wanneer bijvoorbeeld iedereen graag onderzoekt, kan de behoefte aan verdieping ten koste gaan van besluitvaardigheid.
Het doel is niet om iedereen hetzelfde te laten denken, maar om overeenkomsten en verschillen productief te benutten.
Kunnen drijfveren veranderen?
De uitkomst van een drijfverenanalyse is geen onveranderlijk gegeven. Ervaringen, levensfasen en omstandigheden kunnen invloed hebben op wat iemand belangrijk vindt. Het is daarom verstandig om uitkomsten regelmatig te bespreken en niet als een levenslang etiket te gebruiken.
Is een drijfverenanalyse geschikt voor iedere medewerker?
Een drijfverenanalyse kan bij uiteenlopende functies en ontwikkelvraagstukken behulpzaam zijn, mits de toepassing past bij het doel en de medewerker begrijpt wat er met de gegevens gebeurt.
Niet iedere hulpvraag vraagt om een analyse. Soms levert een goed gesprek al voldoende inzicht op.



