Veel organisaties zijn op dit moment druk bezig met AI. Logisch ook. AI neemt ons veel taken uit handen en kan ons (werk)leven veel efficiënter maken. Het kan teksten samenvatten, data ordenen, eerste ideeën geven, mails voorbereiden en taken versnellen waar je eerder zo een halve ochtend op zat te ploeteren. Handig? Zeker. Maar ondertussen gebeurt er ook iets waar we het wat ons betreft te weinig over hebben.

Het gaat niet alleen over AI-tools

Wat doet AI eigenlijk met je samenwerking? We laten de perfecte tool, de perfecte prompt en het perfecte AI-model even buiten beschouwing. We willen het hebben over wat er ‘in de wandelgangen’ gebeurt tijdens deze AI-revolutie. De manier waarop “echte” mensen in een team hun werk verdelen, elkaar nodig hebben, grenzen bewaken en verantwoordelijkheid nemen. Daar komt het onderwerp AI en samenwerking om de hoek.

Atlassian publiceerde recent onderzoek onder 1.000 Amerikaanse kenniswerkers. Eén van de opvallendste uitkomsten: 92% van de respondenten zegt dat hun verantwoordelijkheden het afgelopen jaar buiten hun oorspronkelijke functieomschrijving zijn gegroeid. Volgens Atlassian speelt AI daar duidelijk in mee: medewerkers die geen AI gebruiken, zeggen veel vaker dat hun rol hetzelfde is gebleven dan medewerkers die AI intensief gebruiken. (https://www.atlassian.com/blog/ai-at-work/new-research-reveals-how-ai-is-making-jobs-bigger)

En dat is nogal wat. Want als één medewerker met behulp van AI ineens meer kan doen, verandert er niet alleen iets op zijn of haar takenlijst. Dan verschuift er ook iets in het team. Werk dat eerst bij een andere collega, afdeling of expert lag, vindt zich nu opeens een weg naar alle collega’s. Het lijkt wel alsof iedereen opeens alles kan. Geen expertises meer, en: opeens tijd over! Iemand schrijft sneller een tekst, maakt zelf een eerste analyse, bereidt alvast een mailtje voor of bouwt een presentatie zonder hulp van de afdeling communicatie, data of beleid.

Op papier klinkt dat efficiënt. Maar in de praktijk kan het ook behoorlijk rommelig worden. Want wie bepaalt of dat werk goed genoeg is? Wie blijft eigenaar van het eindresultaat? Wanneer moet er nog wél iemand meekijken? Wie bepaalt de standaard? Wanneer is AI een handige sparringpartner en wanneer wordt het een sluiproute langs expertise die je eigenlijk nodig had? Daar begint AI en samenwerking ineens veel meer op een teamvraagstuk te lijken dan simpelweg de keuze voor de ene tool of de andere.

AI maakt rollen groter én kleiner

Atlassian beschrijft ook dat zware AI-gebruikers vaker werk oppakken dat eerder bij andere teams lag. Ze doen vaker gespecialiseerde taken zonder direct een expert te betrekken en hun werk verschuift meer van uitvoeren naar overzien, aansturen en richting geven. Dat kan natuurlijk hartstikke goed uitpakken. Mensen worden zelfstandiger, teams kunnen sneller schakelen en werk blijft minder lang liggen. Maar alleen als de samenwerking ook daadwerkelijk stevig genoeg is om die verschuivingen op te vangen.

Daar zit precies de crux: sneller werken is niet hetzelfde als beter samenwerken. Sterker nog: Atlassian benoemt dat AI-gebruikers het contact met collega’s onderaan zetten als het gaat om hun tijdsbesteding. Tegelijk zijn zware AI-gebruikers tot 72% vaker bezig met cross-functioneel werk. Dus: mensen raken meer werk van elkaar, maar misschien minder elkaar.

En dat is een risico, want samenwerking gaat niet alleen over taken verdelen. Het gaat ook over vertrouwen. Over weten waar elkaars expertise zit. Over tegen elkaar durven zeggen: “Ik weet niet zeker of dit klopt”. Over iemand op tijd aanhaken. Over eerlijk zijn als de werkdruk oploopt. Als AI functies verbreedt en taken laat overlappen en versnelt, moet je team dus ook op dat vlak met de tijd meegaan.

Als je niets bespreekt, ontstaat er vanzelf een nieuw soort vaagheid. Mensen gaan zelf uitvinden wat handig is. De één gebruikt AI overal voor, de ander nauwelijks. De één deelt enthousiast nieuwe werkwijzen, de ander houdt ze liever voor zichzelf. De één voelt zich slimmer en sneller, de ander voelt zich ingehaald. Het wordt een wildgroei aan taken, systemen en methodes. En ondertussen schuiven verantwoordelijkheden stilletjes op. Dat is precies waar AI en samenwerking gaan schuren.

AI en samenwerking vragen om heldere afspraken

Dat merk je niet altijd meteen, totdat je als team tegen fouten en frustratie aanloopt. AI kan heel veel, maar helaas nog niet alles. AI maakt, net zoals mensen, foutjes. In de meeste gevallen moet een prachtig gegenereerde flyer dus nog even onder twee of vier mensenogen door. Als de één dan walgt van de AI-taal en de ander superenthousiast is, kan dat tot misverstanden leiden. Of misschien spreek je niet goed af wie wat checkt en wordt een foutje over het hoofd gezien. “Ik dacht dat jij dat zou checken?” Dezelfde misverstanden als we altijd al hadden, maar nu veroorzaakt door AI.

Daarom is de vraag niet alleen: gaan we AI gebruiken? Die trein rijdt al, dus we moeten mee. De vraag is: hoe zorgen we dat AI en samenwerking elkaar versterken, in plaats van verstoren?

Daarvoor hoef je niet meteen een groot AI-programma uit de grond te stampen. Begin met een goed teamgesprek. Welke taken zijn door AI groter, sneller of vager geworden? Waar pakken mensen nu werk op dat eerder bij iemand anders lag? Wanneer moet er sowieso een expert meekijken? Wat delen we wel en niet met elkaar? Wie blijft verantwoordelijk voor kwaliteit? En misschien wel de meest menselijke vraag: wat doet dit met onze werkdruk en ons werkplezier?

Tijdens ons eigen teamgesprek hierover kaartte een collega terecht aan: “Op een gegeven moment zijn de tabbladen in iemands hoofd toch vol?” Dat slaat de spijker op zijn kop. Als mensen dankzij AI steeds meer kunnen, betekent dat niet automatisch dat ze ook steeds meer moeten. Daar zit een belangrijk verschil. Een team waarin iedereen alles kan oppakken, is niet automatisch een sterk team. Soms wordt het vooral een team waarin niemand meer precies weet wie waarvan is, of wat de kwaliteitsstandaard is.

AI legt je teamdynamiek bloot

Daarom vraagt het gebruik van AI om rolduidelijkheid, goede afspraken en actief werken aan psychologische veiligheid. Zo werk je aan de ruimte om hardop te onderzoeken wat werkt en wat schuurt. Niet pas als de werkdruk te hoog is of de samenwerking stroef loopt, maar juist op tijd.

AI legt namelijk vaak bloot wat er al in je team zat. Als rollen onduidelijk zijn, worden ze door AI nog onduidelijker. Als vertrouwen laag is, wordt transparantie over AI-gebruik spannender. Als iedereen al op zijn eigen eilandje werkt, kan AI die eilandjes nog verder van elkaar laten afdrijven.

Bij Peacock Your Talent kijken we graag naar die onderlaag. We bekijken graag samen met jullie wat er binnen het team bijdraagt aan goede samenwerking en wat nog beter kan. Als jullie AI gebruiken of graag willen gebruiken, kijken we graag mee hoe we een samenwerking kunnen neerzetten die zo’n technologisch avontuur ondersteunt, en niet afbreekt. Want het vraagstuk ‘AI en samenwerking’ verdient meer dan alleen een uitstekende toolkeuze.

AI mag dan veel kunnen, een soepel samenwerkend team bouw je nog steeds met mensen. Meer weten over hoe wij dat doen? Neem contact met ons op.